معصومه شریفی
کیت بلانشت هنگام راهاندازی صندوق جدیدی برای فیلمسازان آواره هشدار داد که رژیمهای خودکامه وقتی شروع به محدود کردن آزادیهای مدنی میکنند، «اول سراغ شاهکارهای فرهنگی میروند.»
بلانشت روز جمعه گفت: « فکر میکنم در نحوه ساکت کردن هنرمندان، یک داستان هشداردهنده نهفته است؛ این اغلب نوک کوه یخی بسیار بزرگتر است. و غیرقابل انکار است که این اتفاق اکنون در سطح جهانی در حال رخ دادن است. سرکوب به اشکال مختلفی ظاهر میشود و به درجات بیشتر یا کمتری زندگی همه ما را تحت تأثیر قرار میدهد.»
در آمریکا، دونالد ترامپ بر اینکه دولت از کدام فعالیتهای فرهنگی حمایت کند، کنترل اعمال کرده است؛ از در دست گرفتن زمام مرکز کندی تا هدف قرار دادن «ایدئولوژی نامناسب» در مؤسسه اسمیتسونین. در بریتانیا، شورای هنر انگلستان سال گذشته پس از گفتگو با دولت در مورد هنرمندانی که درباره جنگ اسرائیل و غزه صحبت میکردند، با هشدار مبنی بر اینکه «اظهارات سیاسی» میتواند توافقنامههای مالی را نقض کند، درگیر جنجال شد.
گزارش اخیر «فریمیوز» (Freemuse) اعلام کرد که آزادی هنری در سطح جهان بیش از هر زمان دیگری مورد تهدید قرار گرفته است و به فرهنگ «سانسور (از جمله خودسانسوری)، زندانی کردن، ممنوعیت سفر، سوءاستفاده از قوانین افترا، آزار و اذیت، قوانین مربوط به توهین به مقدسات، سوءاستفاده از قوانین ضد تروریسم» و خشونت اشاره کرد.
بلانشت گفت ایده این صندوق جدید پس از آن شکل گرفت که «۱۸ ماه پیش گروهی از ما در مجمع جهانی پناهندگان گرد هم آمدیم و به یکدیگر قول دادیم راهی برای برجسته کردن دیدگاههای آوارگان و کمک به آنها برای یافتن مخاطبان اصلیتر پیدا کنیم.»
این اقدام در بحبوحه یک بحران جهانی صورت میگیرد که طبق گزارش سازمان ملل، ۱۲۲.۶ میلیون نفر به دلیل جنگ، آزار و اذیت یا نقض حقوق بشر به اجبار آواره شدهاند. این رقم معادل یک نفر از هر ۶۷ نفر در سراسر جهان است و ۷۱ درصد از آوارگیها در کشورهای با درآمد کم و متوسط رخ میدهد.
بلانشت گفت: «آوارگی اجباری در سراسر جهان یکی از بزرگترین چالشهایی است که ما به عنوان یک گونه با آن روبرو هستیم، با این حال اغلب خارج از گفتمان فرهنگی غالب قرار دارد. وقتی ۱۰ سال پیش همکاری با آژانس پناهندگان سازمان ملل را آغاز کردم، تعداد افراد آواره اجباری در سراسر جهان به ۶۰ میلیون نفر نزدیک میشد. اکنون این تعداد به بیش از ۱۲۰ میلیون نفر رسیده و در حال افزایش است.»
«فکر میکنم خیلی راحت است که تحت تأثیر این اعداد قرار بگیریم و از افراد پشت این اعداد جدا شویم. پناهندگان اغلب مورد انگ، اهریمنسازی و طرد قرار میگیرند. آنها اغلب به عنوان ابزار بازی سیاسی استفاده میشوند. اما در طول سفرهایم، داستانهایی از تابآوری و شوخطبعی عالی شنیدهام و حتی دریچههایی به تجربیات خودم پیدا کردهام. دریافتم که با این افراد بسیار بیشتر از آنچه رسانههای جریان اصلی به من القا میکنند، اشتراک دارم.»
او گفت فیلمسازی راهی برای «شکستن» موانع بین ماست. بلانشت گفت: «به ما گفته میشود که پناهندگان برای گرفتن شغلهای ما میآیند یا جامعه مدنی را مختل میکنند. اما در واقع، این افراد چیزهای زیادی برای ارائه دارند. آنها معمار، وکیل، دکتر، لولهکش هستند؛ آنها افرادی بسیار ماهر هستند که زندگیشان متوقف شده، اما انسانیتشان نه.» «این مسائل به سرعت بیش از حد سیاسی میشوند، بنابراین فوریت داشت که گفتمانی مثبت و سازنده در مورد آنها احیا شود.»
گفتنی است: این بازیگر دو بار برنده اسکار و سفیر حسن نیت آژانس پناهندگان سازمان ملل (UNHCR)، با همکاری صندوق هوبرت بالس جشنواره بینالمللی فیلم روتردام (IFFR) «صندوق فیلم آوارگان» را تأسیس کرده است. این صندوق از فیلمسازان آواره یا آنهایی که در روایت داستان پناهندگان تجربه دارند، حمایت خواهد کرد. نسخه آزمایشی آن کمکهزینهای ۱۰۰ هزار یورویی (۸۴ هزار پوندی) به پنج فیلمساز – مارینا اِر گورباچ (اوکراین)، مو هاراوه (سومالی، اتریش)، حسن کتان (سوریه)، محمد رسولاف (ایران) و شهربانو سادات (افغانستان) – اعطا میکند که فیلمهای کوتاهشان در جشنواره IFFR ۲۰۲۶ برای اولین بار به نمایش در خواهد آمد.
